اتساع و چرخش معده در سگ (GDV)


گردآوری: ساجده حسین­ زاده

ویراستار: دکتر یگانه مهرانی, دانشجوی دکتری تخصص جراحی دامپزشکی


 GDVبه معنی بزرگ شدن معده به همراه چرخش آن حول محور مزانتریک معده است. این بیماری پیشرفت سریعی دارد و با اتساع ساده معده که با هوا یا کف انباشته شده اما معده جا به جا نشده متفاوت است.

این وضعیت معمولا مرتبط با وعده‌های غذایی بزرگ است که باعث اتساع معده می‌شود. با اتساع معده، فشار داخل آن شروع به افزایش می‌کند. افزایش فشار داخل معده نتایجی به دنبال دارد:

ü  پاره شدن دیواره معده

ü  کاهش گردش خون در محیط شکمی

ü  جلوی برگشت صحیح و کافی خون از شکم به قلب را می‌گیرد.

ü  کل بدن از گردش خون ناکافی رنج می‌برد که باعث مرگ سلول‌ها در بافت‌های زیادی می‌شود.

ü  فشار دیافراگم جلوی اتساع کافی ریه را می‌گیرد و باعث کاهش توانایی تنفس نرمال ریوی می‌شود

معده ممکن است به حدی متسع شود که در محیط شکم بچرخد، به این حالت ولولوس) (volvulus می‌گویند. این چرخش باعث انسداد جریان خون به طحال و معده می‌شود. بیشتر حیوانات مبتلا به علت اثر گذاشتن عارضه روی تمام بدن دچار شوک می‌شوند. درمان این وضعیت شامل تثبیت وضعیت حیوان، کم کردن فشار داخل معده و جراحی برای برگرداندن دائمی معده به محل طبیعی خود (gastropexy) است. اعضا و ارگانهای داخل شکم، هنگام جراحی باید حتما برای آسیب‌های احتمالی ارزیابی و در صورت لزوم درمان شوند.

مطالعات و تحقیق‌های زیادی برای شناخت ریسک فاکتورهای این بیماری و دلیل اتساع و چرخش معده در سگ انجام شده است هرچند نتیجه قطعی به دست نیامده اما وابستگی‌هایی در سگ‌هایی با بعضی مشخصات اعلام شده که شامل:

ü  استرس

ü  سگ‌های مسن‌تر

ü  خوردن یک وعده غذای حجیم در روز

ü  قرار دادن غذا در سطح بالاتر از بدن حیوان

ü  سگ‌هایی که قبلا طحالشان را با جراحی برداشته اند

ü  فعالیت بدنی زیاد بعد از خوردن غذای زیاد یا مایعات

ü  با سگ‌های دیگری که این مشکل را دارند نسبت درجه یک فامیلی داشته باشد

ü  سگ هایی با قفسه سینه عمیق و عریض ( به دلیل افزایش نسبت ارتفاع به عمق محوطه صدری)

ü  نژاد های بزرگ و غول پیکر سگ مانند : Great Danes, Weimaraners, St. Bernards, Irish setters, German Shepherd, Doberman Pinscher

علائم و نشانه ها

در ابتدا علائم با درد همراه است که شامل مواردی می‌شود:

·       متورم شدن شکم( نفخ)

·       سرازیر شدن آب از دهن

·       ضعیف و زمین­گیر شدن

·       نگاه‌های مضطرب به شکم

·       افزایش میزان ضربان قلب و تنفس

·       ضعیف شدن و کاهش کیفیت نبض

·       عوق زدن بدون بیرون آوردن چیزی

·       ایستادن و کش و قوس دادن به خود

·       افزایش زمان پرشدن مجدد مویرگ ها  (CRT)

·       با پیشرفت بیماری سگ شروع به له له زدن، می‌کند.

با پیشرفت اتساع معده و تاثیر رو کل بدنه معده، اختلالات ثانویه زیادی رخ می‌دهد:

·       کاهش تنفس و برون ده قلب در طول بیماری باعث کاهش اکسیژن رسانی به بافت‌ها و مرگ سلول‌ها در کبد، کلیه و سایر ارگان‌های حیاتی می‌شود.

·       آریتمی قلبی به علت هایپوکسیا شایع است.

·       حضور باکتری‌ها در خون


تشخیص

·       با گرفتن CBC ، الکترولیت‌های خون، تجزیه شیمیایی ادرار می‌توان اختلالات متابولیکی که همزمان با این بیماری رخ می‌دهد را تعیین کرد.

·       با گرفتن رادیوگراف از محوطه بطنی که معده بسیار متسع و پرگاز دیده می‌شود.

·       گرفتن الکتروکاردیوگراف از قلب برای ارزیابی آریتمی‌های قلبی

·       آنالیز گازهای درون خون برای ارزیابی عملکرد دستگاه تنفس


پیشگیری

 توصیه هایی به صاحبان دام برای جلوگیری از وقوع سندرم اتساع و چرخش معده:

·       برای تغذیه حیوان بهتر است از وعده‌های غذایی کم حجم اما چندین بار در روز استفاده شود به جای یک وعده غذایی پر‌حجم

·       در هنگام غذا خوردن استرسی به حیوان وارد نشود. ( در صورت امکان حیوانات را در موقع غذا خوردن از هم جدا کرد)

·       قبل و بعد از غذا خوردن حیوان فعالیتی نداشته باشد.

·       ظرف غذای حیوان از سطح بدن حیوان بالاتر نباشد.

·       از تکثیر و زاد و ولد سگ‌هایی که سابقه ابتلا به اتساع و چرخش معده در خانواده‌ی درجه یک دارند، جلوگیری شود.

·       به محض دیدن نفخ هر چه زودتر به دامپزشک مراجعه شود.

درمان

 تثبیت شرایط بیمار نخستین هدف در درمان است. حیوان بایستی مایع درمانی و اکسیژن تراپی شود. زمانی که بیماری در مراحل اولیه تشخیص داده می‌شود، جراحی بهترین نتیجه را دارد. هرچه بیماری وخیم تر شود درصد مرگ حیوان افزایش می‌یابد.


ابتدا باید گاز درون معده تخلیه شود که بوسیله‌ی سوزن یا کاتتر که به بدنه‌ی معده زده می‌شود انجام می‌شود. می‌توان برای جلوگیری از رخداد مجدد بیماری بعد از اصلاح موقعیت معده، با گاستروپکسی موقعیت معده را به دیواره ی شکم تثبیت کرد. پیش آگهی بیماری به صورت کلی ضعیف بوده و در صورت عدم جراحی به موقع, احتمال مرگ ناشی از آن بالا خواهد بود.

منابع

Fossum TW. Small Animal Surgery Textbook-E-Book. Elsevier Health Sciences; 2013 Jul 19.

 

American College of Veterinary Surgeons Site (ACVS)

https://www.petmd.com