تریکومونیاز در کبوترها


گردآوری: دکتر مینا عباسی (کلینیسین پرندگان زینتی)

معرفی

بیماری تریکومونیاز نوعی بیماری انگلی است که عامل آن تریکوموناس گالینه است.

اتیولوژی و پاتولوژی

تریکوموناس گالینه، تک یاخته ای با 4 تاژ قدامی و پرده ای مواج است که چرخه زندگی آن مستقیم است. تریکومونیاز انتشار جهانی دارد.

این بیماری در کبوتر ها گاه به نام شانکر (canker) و در پرندگان شکاری با نام فرونس (frounce) شناخته می شود. در میان طوطی سانان بیشتر در باجی ها بیماری بروز می کند. تقریباً بیش از 80 درصد کبوترها به این عامل مبتلا هستند که اغلب قسمت های بالایی دستگاه گوارش آن ها را درگیر می کند.

عفونت با تریکوموناس در پرنده های بالغ به شکل تحت بالینی (حامل) است اما در جوجه ها و یا پرنده های دارای ضعف ایمنی، نسبت به ابتلا به بیماری، به خصوص در سنین 10 تا 20 روزگی حساس هستند.

انتقال عفونت از راه دهان (آب آشامیدنی و غذا) است. این عامل در چینه دان کبوتر های بالغ حضور دارد و در حین تغذیه ی جوجه ها با شیر چینه دان به آن ها منتقل می شود.

انگل در محیط خارج از بدن میزبان نسبت به خشکی و شرایط نامساعد بسیار حساس و بدون مقاومت است.

علائم

عفونت ناشی از تریکوموناس معمولاً به بخش ها بالایی دستگاه گوارش یعنی دهان، حلق، مری و چینه دان محدود می شود.

نشانه های بالینی به صورت تلفات بالا در پرندگان جوان، بی حالی، بی اشتهایی، ژولیدگی پرها، بالا آوردن غذا، مرطوب بودن اطراف منقار، سختی در تنفس و گاهی اسهال پایدار و کاهش وزن مشاهده می شود.

در مخاط دهان کبوترها و پرندگان شکاری اغلب پلاک های سفید تا زردرنگ و مواد کازئوزی یافت می شود. در باجی ها این ضایعات دهانی مشاهده نمی شود ولی اغلب افزایش ترشح بزاق و بالا آوردن غذا رخ می دهد.

در پرندگان شکاری می تواند به سینوس ها گسترش پیدا کند و ایجاد سینوزیت کازئوز نماید.

در پرندگان جوان (جوجه ها) بیماری به صورت احشایی گسترش پیدا می کند و کبد، دستگاه گوارش و ناف را هم درگیر میکند.

تشخیص تفریقی

کاندیدیاز، عفونت های ویروسی (آبله)، کمبود ویتامین A، کاپیلاریاز

تشخیص

مشاهده ی تظاهرات بالینی ضایعات متناسب با گونه ی پرنده و تهیه لام مرطوب از محتویات چینه دان به منظور مشاهده ی حرکت تک یاخته تریکوموناس برای تشخیص بیماری مورد استفاده قرار می گیرد. تک یاخته متحرک گاهی در مدفوع نیز یافت می شود.

درمان

استفاده از داروهای ضد انگلی برای درمان این بیماری توصیه می شود که دوز مصرفی و طول دوره درمان باید تحت نظر دکتر دامپزشک باشد.

 

 


تک یاخته تریکوموناس با 4 تاژک قدامی

 

منابع:

1.          فاطمی ا, میرزایی. س. درمان دارویی در پرندگان زینتی. انتشارات نوربخش; 1396.

2          Doneley BOB. Avian medicine and surgery in practice. 2010.